10.Sınıf Edebiyat Kitabı 3.Ünite Atabetü’l Hakayık (Sayfa 57,58,59,60)

Detaylar

10.Sınıf Edebiyat Kitabı 3.Ünite:Atabetü’l Hakayık (Sayfa 57,58,59,60)

 

2. Metin: Atebetü’l-Hakayık

 

Metin İnceleme

 

1. Metindeki kültürel farklılaşmaya ait ifadeleri örneklerle açıklayınız.

 

1.            “Resul, dünya için, tarladır demiş.

 

                Dünya malı bugün var, yarın yoktur.

 

                Genç ihtiyarlar ve yeni eskir;

 

Kuvvetli çöker kuvveti gider. “gibi İslami algılar vardır.

 

 

 

2. Metinden İslamiyet’le ilgili değer, düşünce ve bilgilere örnekler veriniz. Bunlar, yeni değerlerin benimsenmesi midir? Belirtiniz.

 

2. 1. soruyla alakalıdır. Bunlar elbette ki yeni değerlerin yani İslamiyet’in etkisiyle olmuştur.

 

3. Metinde kullanılan lehçeyi ve bu lehçenin özelliklerini belirtiniz.

 

3. Metinde kullanılan lehçe Hakaniye lehçesidir ve bununla ilgili bir önceki konuda bilgi verilmiştir. Tekrar aşağıdadır:

 

 

Hakaniye Lehçesi dendiği zaman akla Kaşgarlı Mahmut’un en çok beğendiği, öyle ki “Kaşgar dili”,”Kaşgar Türkçesi” olarak da adlandırılan, bir diğer şekilde “Karahanlı Türkçesi” (Karahanlıca)dilinin devirlerinden biri gelir.Kaşgarlı’nın şivelerle karşılaştırılırken “Türkçe” diye adlandırdığı Hakaniye lehçesi, ilk Türk yazı dilidir.

 

Bu yazı dili devresinden gelen eserlerin büyük kısmı Uygur yazısı ile yazılmış olduğundan bu döneme Uygur dönemi(devri), bu yazı diline de Uygurca denilebilir. Fakat Türkoloji ve Türk dili öğretiminde Türkçe’nin bu ilk devresi için biz “Eski Türkçe” adlandırmasını yapıyoruz.” Eski Türkçe” dönemini incelerken bu dönemin kapsadığı Hakaniye lehçesini ve özelliklerini de inceleyebiliyoruz…Türkçe’nin ilk devirlerinden olan Eski Türkçe devresi, dilimizin diğer evrelerindeki gelişmelerin kaynağıdır. Kısacası, Türkçemizin bütün şekillerinin kökenine inecek olursak Eski Türkçe dönemini incelemeliyiz. Türkçe’nin ana devresi ve temel yapıları bu dönemde temellenmiştir.

 

Eski Türkçe döneminde Köktürk yazısı (6.-8. yy.),Uygur Türklerinin kullandığı Uygur Yazısı (8.-13. yy.) ve Müslüman olan Karahanlı Türklerinin Uygur yazısı ile birlikte Arap yazısını da kullanmaya başladıkları Karahanlıca (10.-13. yy.) dediğimiz birbirine çok yakın ağızlarda olan üç yazı dili meydana gelmiştir.Üç ayrı alfabe kullanılmış olmasına rağmen yazı geleneğimizin izleri üçünde de aynı özellikler gösterir.

 

 

4. Metinde kültürel farklılaşmadan söz edilmiş midir? Kültürel özelliklerin dil ve söyleyişe nasıl yansıdığını örnekler vererek açıklayınız.

 

4. Metinde direkt kültürel farklılaşmadan bahsedilmemiş ama anlatılanlar ve kullanılan kelimelerin daha önceki anlatılan ve kullanılan kelimelerle aynı olmadığı görülünce bu farklılık ister istemez ortaya çıkmaktadır. Değişen din anlayışı sadece insanların ibadetine değil hayatın bütününe yansımış ve bunları hepsi kendini edebiyatta göstermiştir.

 

Bu durum söyleyiş ve dil özelliklerine yansımış. Resul, bu dünya kervansaray konar göçer gibi  söyleyişler girmiştir.

 

5. Metnin nazım şeklini ve bağlı olduğu geleneği sözlü olarak ifade ediniz.

 

5. Bu metnin önsözünde kullanılan şekil yeni kültürün etkisiyle mesnevi şeklinde yazılsa da  olayların anlatıldığı bölüm dörtlüklerle yazılmış ve halk kültürünün izi olarak karşımıza çıkar.

 

6. Eseri günümüz şartlarına göre düşünerek yorumlayınız.

 

6. Yorumlayın. Cevabı size kalmış….

 

 

 

6. Etkinlik

 

a. Okuduğunuz beyit ve dörtlüklerden hareketle şiirin yazılış amacını aşağıdaki boş bırakılan yerlere yazınız.

 

a. “Dad Ispehsalar Bey için bu kitabı yazdım ki, dünyada (onun) adı kalsın; kitabımı gören (yahut) işiten (her) kes şahımı dua ile yâd etsin; gönüller onun sevgisi ile ve dünya onun yâdı ile dolsun; (bizden) sonra gelen insanlar arasında onun hatırası hasretIe anılsın ve yüksek olsun. Gören ve okuyan istifade etsin diye, kitabı nâdir sözler ile süsledim.” İfadeleri eserin yazılış amacını ortaya koymaktadır.

 

b. Araştırmalarınızdan ve okuduğunuz metinlerden hareketle mesnevi nazım şeklinin özelliklerini ve Türk edebiyatındaki kullanımını örnek vererek açıklayınız.

 

b. Mesnevi Divan edebiyatı içinde uzun hikayelerin anlatılması için kullanılan bir türdür. 

 

Mesnevi:

 

*             Hikâye ve romanlarda anlatılan olayların Divan edebiyatında şiir şeklinde anlatıldığı türdür. Hikâyeler,  destanlar,  dini öyküler bu türle anlatılır.

 

*             Her beyit kendi içinde kafiyelidir:  aa  bb  cc  dd  …

 

*             Aruzun kısa kalıplarıyla yazılır.

 

*             Beyit birimi kullanılır. Beyit sayısı sınırsızdır.

 

*             Türk edebiyatının ilk örneği Yusuf Has Hacib’in yazdığı “Kutadgu Bilig”dir.

 

*             Beş mesnevinin oluşturduğu birliğin bütününe “Hamse”  denir.

 

 

 

7. Etkinlik

 

Aşağıda verilen kelimelerin sizde çağrıştırdığı anlamları kavram haritasına yerleştiriniz.

 

Dünya: Hayat, mücadele, güzellikler, nefs

 

Hırs: Yarışma, daha çok kazanç, yetersizlik

 

 

 

8. Etkinlik

 

a. Aşağıda Atebetü’l-Hakayık’ın özgün metninden alınan kelimeler günümüz anlamlarıyla verilmiştir. Okuduğunuz özgün metni inceleyerek metnin dil ve söyleyiş özelliklerini aşağıdaki boş bırakılan yerlere yazınız.

 

Köngül                   — Gönül

 

Kitabımnı           — Kitabımı

 

Körgen                  — Gören

 

Eşitgen                — Işiten

 

Anıng                   — Onun

 

Okıglı                   — Okuyan

 

Men                      — Ben

 

Yazıldığı döneme göre çok sadedir. Değişen kültürün izleri görülür ama dildeki değişim hemen görülmemiştir. Yavaş yavaş yeni kavram ve kelimeler girse de bu dönemde halen dil sade ve halk ifadelerine yakındır. Bu metinde de t-d , g düşmesi, m-b değişmesi gibi özellikler görülür.

 

b. Metnin dil ve söyleyişinde kültürel farklılaşmanın etkisinin olup olmadığını sözlü olarak ifade ediniz.

 

b. Söyleyiş olarak yeni kültürün etkisi vardır. İslamiyet’e ait inançlar eserlere yansıdığı görülür. Dildeki değişimler ise yabancı kelimelerin girmesi yine yeni kültürün etkisi olsa da ses değişimleri hangi kültürde olursa olsun mutlaka t-d  , m-b değişmesi yaşanacaktır.

 

 

 

9. Etkinlik

 

Atebetü’l Hakayık’ın edebiyat ve kültür tarihimizdeki yeri ve değerini aşağıya yazınız.

 

 

*             12. yy’ın başlarında Edip Ahmet Yükneki tarafından Hakaniye Türkçesiyle yazıl-mıştır.

 

*              Arap alfabesiyle yazılan eserde mesnevi nazım biçimi ve aruz ölçüsü kullanılmıştır.

 

*              Din ve ahlak kurallarını anlatan didaktik (öğretici) bir eserdir.

 

*              Eserde ayetler,  hadisler ve Arapça beyitler de vardır.

 

*              Eserde sosyal bozukluklara da değinilmiştir.

 

 

10. Etkinlik

 

Okuduğunuz metinlerden hareketle şairin fikrî ve edebî yönü ile eserle yazar arasındaki ilişki hakkında altı cümle yazınız.

 

 

1.  cümle   : Arapçayı, Farsçayı öğrenmiş; tefsir, hadis gibi İslâmî ilimleri tahsil etmiş; takva sahibi, âlim bir Türk şairidir.

 

2.  cümle   : Şiir diline hakimdir.

 

3.  cümle   : 11. asır sonlarıyla 12. asrın ilk yarısında yaşamıştır.

 

4.  cümle   : Şiirlerinde din önemli bir yere sahiptir.

 

5.  cümle   :  Eserinde İslamiyet’in öğretileri anlatmayı amaçlamıştır.

 

6.  cümle   : Dili devrine göre sadedir. Eserinde Hakaniye lehçesini kullanmıştır.

 

 

11. Etkinlik

 

Aşağıdaki kavram haritasını doldurunuz.

 

Önemi: İlk İslami eserlerden olması

 

Savunulan Düşünceler: İslam dininin güzellikleri

 

Konusu: İslam ahlakını aşılamak.

 

Nazım Şekli ve Birimi: Sebeb-i telif kısmı mesnevi asıl bölümler dörtlüklerden oluşmuştur.

 

10.Sınıf Edebiyat Kitabı Cevapları (Zambak Yayınları)

10.sınıf, edebiyat, kitabı, cevapları, zambak yayıncılık, atabetül hakayık, türk edebiyatı kitabı, sayfa, 57 58 59 60 cevapları,zambak, 2012-2013,zambak, yayıncılık, edebiyat, cevapları

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

   
Custom Search
   
   

Giriş Yap  

   
   

Tüm hakları saklıdır. Site Adı Açıkca  belirtilerek , ve yazıya link verilerek bir bölümünden alıntı yapılabilir. Yazının izinsiz tamamen kopyalanması durumunda hukuki işlem yapılacaktır. Detaylı Bilgi için Kullanım ve Gizlilik Sözleşmesine Bakınız.Telif Hakkı olan mataryel bildirliği an yayından kaldırılacaktır.

 

Copyright © 2012 http://www.calismakitabim.com/

© calismakitabim.com