10.sınıf dil ve anlatım kitabı soru ve etkinliklerinin cevapları ölçme ve değerlendirme 'nin cevapları

Detaylar

10.sınıf dil ve anlatım kitabı soru ve etkinliklerinin cevapları  ölçme ve değerlendirme 'nin cevapları

 

ölçme değerlendirme

1.açıklayıcı betimleme ve sanatsal betimleme

tahlil

simgesel betimleme

 

2.d

d

 

3.a

4.d

5.a

6.c

7.c

8.b

9.c

10.e

11.e

12.b

13.b

14.c

15.d

16.a

17.cümlesinde burun sözcüğünde insandan doğaya deyim aktarması vardır.organ adı olan burun sözcüğü coğrafi bir terim olarak kullanılmış ve insandan doğaya bir aktarma yapılmıştır.

18.ad aktarması uzun kol sözcükleriyle yapılmıştır.uzun kolla kastedilen uzun kollu giysidir.cümlede parça -bütün ilişkisine dayalı ad aktarması vardır.

19.betimlemeler yapılırken tasvir edilen varlığın özellikleri ayrıntılarıyla verilmek istenir.varlıkların niteliklerini tanıtan ,onları belirten sözcük türleri de sıfatlardır.bu yüzden betimleme yapılırken sıfatlardan yararlanılır.

 

 

 

sayfa 104 30.etkinlik

 

*rüzgarsız,kesik,yoksuz,kapalı

upuzun,kapkara,alev gibi kıpkırmızı,minimini,ışıl ışıl ,taze taze ,masmavi,sımsıcak,tertemiz

-bu sufatlardan mini mini,upuzun,kapkara,kıpkırmızı,ışıl ışıl,taze taze,

masmavi,sımsıcak,tertemiz anl** yönünden güçlendirilmiştir.

-sıfatlarda pekiştirme iki yolla yapılır.

1)ikilemlerle yapılan pekiştirmeler:

iri iri gözler,koca koca ağaçlar

2.)''m,p,r,s''ünsüzleriyle yapılan pekiştirmeler:

yemyeşil vadi,ipince defter...

*geniş mi geniş odaları vardı bu evin

küçük küçük taşları tpolayıp koydu cebine

kıpkısasaçlarıyla çok hoş görünüyordu.

 

*pekiştirme sıfatları sözcüklein anl**ını güçlendirmek için kullanılır.pekiştirilmiş sıfatlar diğer sıfatların özelliklerine sahiptir. 

 

sayfa 104 31.etkinlik

*korkunç,biricik,soluk,iri,kaskatı,geniş,derince,y eşilimtırak

*küçültme anlamı taşıyan niteleme sıfatları:biricik,kısacık,derince,ekşimsi,yeşilimt ırak

*-cik,-ce,-msi,-mtırak ekleri sıfatlara küçültme anlamı katan eklerdir.

 

sayfa 105 32.etkinlik

 

eşitlik:ceviz kadar,senin kadar

üstünlük:daha yeşil,daha büyük

en üstünlük:en büyük,en zararlı 

aşırılık:çok çalışkan,pek güzel,pek nezih,pek sevimli

 

 

sayfa 105 33.etkinlik

her insan:belgisiz sıfat

herkes:belgisiz zamir

hangi:soru sıfatı

hangileri:soru zamiri

bu:işaret sıfatı

buraya:işaret zamiri

o:işaret sıfatı

orası:işaret zamiri

yaşlı:sıfat

yaşlılara:zamir

 

ölçme değerlendirme

1.açıklayıcı betimleme ve sanatsal betimleme

tahlil

simgesel betimleme

 

2.d

d

 

3.a

4.d

5.a

6.c

7.c

8.b

9.c

10.e

11.e

12.b

13.b

14.c

15.d

16.a

17.cümlesinde burun sözcüğünde insandan doğaya deyim aktarması vardır.organ adı olan burun sözcüğü coğrafi bir terim olarak kullanılmış ve insandan doğaya bir aktarma yapılmıştır.

18.ad aktarması uzun kol sözcükleriyle yapılmıştır.uzun kolla kastedilen uzun kollu giysidir.cümlede parça -bütün ilişkisine dayalı ad aktarması vardır.

19.betimlemeler yapılırken tasvir edilen varlığın özellikleri ayrıntılarıyla verilmek istenir.varlıkların niteliklerini tanıtan ,onları belirten sözcük türleri de sıfatlardır.bu yüzden betimleme yapılırken sıfatlardan yararlanılır.

 

 

 

 

sayfa 111 2. etkinlik

 

*şiirde geçen ''o,ne,sen,ben''sözcükleri ismlerin yerini kişi,soru ve işaret yoluyla tutarak z**ir görevinde kullanılmıştır.bu z**irler isimlerin yeri tutarak ve kendilerinden önceki cümlelerle anl** ilişkileri kurulmasını sağl**ak **acıyla metinde görev almıştır.

 

 

sayfa 111 3. etkinlik

 

vadiyi sarmıştı.__kaplamak

serilmiş gövdeler__insan

bir d**lacık göğsünde__çok küçük

zal**ın sinesinden fışkıran__çıkmak(ses)

hiç bilmez afakım__hayat

 

sayfa 111 4. etkinlik

*verilen şiirde geçen ilk çağ ırmakları,sedef eller,çağlar,katı bir yalnızlık,yabancı,gök,ölü sözcük ve sözcük grupları kendi anl**larının dışında farklı anl**lara gelecek şekilde ,çağrışım yapacak şekilde kullanılmıştır.

 

 

sayfa 111 5. etkinlik

*''bülbül''ve ''yok gibi yaş**ak''şiirleri lirik bir anlatım kullanılarak oluşturulmuş ve şiirlerde bir mutsuzluk teması işlenmiştir.''bülbül''şiirlerinde izmir'in işgali üzerine duyulan mutsuzluk ''yok gibi yaş**ak''şiirlerinde de yalnızlıktan kaynaklanan bir mutsuzluk dile getirilmeye çalışılmıştır.

 

 

sayfa 111 6. etkinlik

*şiirde geçen ''ben ,sen,kendim''z**irleri kişi isimlerinin ;''bu,her şey,bunlar ''z**irleride varlık isimlerinin yerini tutması için kullanışmıştır.

 

 

sayfa 111 7. etkinlik

-*''kaç defa elime bir sopa alıp bunları önüme katarak kendi ormanlarına doğru sürmek arzusunu duydum.

*onun için değilmidir ki ben araların da dolaşıken kaba kaba sırıtırlardı ve sağ tarafımda bir boş torba gibi sallanan yenimle oyn**aya kalkışırlardı.

 

*zira sağ kolumu,ben onlar için kaybettim.

----metinde kullanılan zamirler,isimlerin yerini tutarak cümleler arasındaki anlam ilişkisinin kurulmasını sağlamıştır.

 

sayfa 112 8. etkinlik

şahıs zamirleri

teklik:sen,ben,o,kendi,kendim

çokluk nlar

 

işaret zamiri

teklik:bu,şu,o,bura

çokluk:bunlar

 

belgisiz zamir

teklik:bütün kimse,hiç kimse,herkes

çokluk:yok.

 

soru zamiri

teklik:ne

çokluk:neler

 

-isimlerin yerini kişi,işaret,belgisizlik ve soru yoluyla tutan zamirler bu ayrıma göre sınıflandırılır.

 

-zamirler metin içindeki isimlerin yerini tutarak ,cümleler arasında anlam ilgisi kurulmasında görev alır.

 

4 ve 5.metin soruları

*sen ben o şiiri üç şahıs arasındaki bağl**da verilmiş ve metni oluşturan parçalar bu üç şahıs arasındaki ilşikileri verecek şekilde biraraya getirilmiştir.

 

*dünyanın bütün çiçekleri şiiri öğretmen -öğrenci bağl**ında verilmiş ve şiiri oluşturan parçalar öğretmen-öğrenci arasındaki bu sevgi bağını verecek şekilde birarya getirilmiştir.

 

sayfa 113. 9.etkinlik 

*''sen.ben.o ''şiirindeki şahıs z**irleri:ben,sen,o__tekil

*dünyanın bütün çiçekleri şiirindeki şahıs z**irleri:

ben:tekil

siz,onlar:çoğul

----*kişi z**irleri ,kişi isimlerinin yerine kullanılan zamirlerdir.dolayısıyla bir isme bağlı olmadan bütün kişileri karşılayabilirler.kaps**ları isimlerden çok daha geniştir.gerektiğinde bütün isimleri ifade ederler.

 

sayfa 114 10.etkinlik

*şiirdeki şahıs z**irler:''ben,bizve kendim''dir.

*kendim dönüşlülük zamiri ,ben zamirini pekiştiren zamirdir.

*kendi dönüşlülük z**irinin şahıs z**iriyle birlikte kullanılması anlamının pekiştirilmesini sağlar.

*yaşlı ad** kendi kendine gülüyordu.

bunu sen kendin istedin.

*saygı anl**ında ''sen''yerine ''siz''z**iri kullanılabilir.

''siz önden buyurun''

övünme **acıyla ''ben'' yerine''biz''z**iri kullanılabilir.

bizmde bir bildiğimiz var.

 

 

 

 

sayfa 112;;7.etkınlık;1.sı

metınde kullanılan z**ırler ısımlerın yerını tutarak cumleler arasında anl** ılıskısının kurulmasını sagl**ıstır..

8.etkınlık;

teklık bolumu ;sahıs z**ırlerı;

sen ben o kendı kendım

ısaret z**ırı;

bu su o ora

belgısız z**ırler;

butun kıse hıckımse herkes

soru z**ırı;ne

cokluk bolumu;sahıs z**ırı;onlar

işaret z**ırı;bunlar

belgısız z**ırler;yok

soru z**ırı;neler

 

8.etkınlıgın 2.sorusu

ısımlerın yerını kısı kısı ısaret ve belgısısızlık ve soru yoluyla tutan z**ırler bu ayrıma gore sınıflandırılır...

3.sorusu,

z**ırler metnın içindekı ısımlerın yerını tutarak cumleler arasında anl** bılgısı kurulmasında gorev alır...

 

 

sayfa 112 7. etkinlik

-*''kaç defa elime bir sopa alıp bunları önüme katarak kendi ormanlarına doğru sürmek arzusunu duydum.

*onun için değilmidir ki ben araların da dolaşıken kaba kaba sırıtırlardı ve sağ tarafımda bir boş torba gibi sallanan yenimle oynamaya kalkışırlardı.

 

*zira sağ kolumu,ben onlar için kaybettim.

----metinde kullanılan z**irler,isimlerin yerini tutarak cümleler arasındaki anl** ilişkisinin kurulmasını sağlamıştır.

 

sayfa 112 8. etkinlik

şahıs zamirleri

teklik:sen,ben,o,kendi,kendim

çokluk nlar

 

işaret zamiri

teklik:bu,şu,o,bura

çokluk:bunlar

 

belgisiz zamir

teklik:bütün kimse,hiç kimse,herkes

çokluk:yok.

 

soru zamiri

teklik:ne

çokluk:neler

 

-isimlerin yerini kişi,işaret,belgisizlik ve soru yoluyla tutan z**irler bu ayrıma göre sınıflandırılır.

 

-zamirler metin içindeki isimlerin yerini tutarak ,cümleler arasında anl** ilgisi kurulmasında görev alır.

 

sayfa 113;1.soru;

sen ben o sıırı uc sahıs arasındakı bagl**da verılmıs ve metnı olusturan parcalar bu uc sahıs arasındakı ılıskılerı verecek sekılde bır araya getırılmıstır. 9.etkınlık;1.sı;

kısı zamırlerı kısı ısımlerının yerıne kullanılan z**ırlerdır.dolayısıyla bır ısme olmadan butn kıslerı karsılayabılırler 

 

sayfa 112 8. etkinlik

şahıs zamirleri

teklik:sen,ben,o,kendi,kendim

çokluk nlar

 

işaret zamiri

teklik:bu,şu,o,bura

çokluk:bunlar

 

belgisiz zamir

teklik:bütün kimse,hiç kimse,herkes

çokluk:yok.

 

soru zamiri

teklik:ne

çokluk:neler

 

-isimlerin yerini kişi,işaret,belgisizlik ve soru yoluyla tutan z**irler bu ayrıma göre sınıflandırılır.

 

-zamirler metin içindeki isimlerin yerini tutarak ,cümleler arasında anl** ilgisi kurulmasında görev alır.

 

sayfa 113;1.soru;

sen ben o sıırı uc sahıs arasındakı bagl**da verılmıs ve metnı olusturan parcalar bu uc sahıs arasındakı ılıskılerı verecek sekılde bır araya getırılmıstır. 9.etkınlık;1.sı;

kısı zamırlerı kısı ısımlerının yerıne kullanılan z**ırlerdır.dolayısıyla bır ısme olmadan butn kıslerı karsılayabılırler

sayfa 113 4 ve 5.metin soruları

*sen ben o şiiri üç şahıs arasındaki bağl**da verilmiş ve metni oluşturan parçalar bu üç şahıs arasındaki ilşikileri verecek şekilde biraraya getirilmiştir.

 

*dünyanın bütün çiçekleri şiiri öğretmen -öğrenci bağl**ında verilmiş ve şiiri oluşturan parçalar öğretmen-öğrenci arasındaki bu sevgi bağını verecek şekilde birarya getirilmiştir.

 

 

sayfa 113. 9.etkinlik 

*''sen.ben.o ''şiirindeki şahıs zamirleri:ben,sen,o__tekil

*dünyanın bütün çiçekleri şiirindeki şahıs z**irleri:

ben:tekil

siz,onlar:çoğul

----*kişi z**irleri ,kişi isimlerinin yerine kullanılan z**irlerdir.dolayısıyla bir isme bağlı olmadan bütün kişileri karşılayabilirler.kaps**ları isimlerden çok daha geniştir.gerektiğinde bütün isimleri ifade ederler.

 

sayfa 114 10.etkinlik

*şiirdeki şahıs z**irler:''ben,bizve kendim''dir.

*kendim dönüşlülük z**iri ,ben z**irini pekiştiren z**irdir.

*kendi dönüşlülük z**irinin şahıs z**iriyle birlikte kullanılması anl**ının pekiştirilmesini sağlar.

*yaşlı ad** kendi kendine gülüyordu.

bunu sen kendin istedin.

*saygı anl**ında ''sen''yerine ''siz''z**iri kullanılabilir.

''siz önden buyurun''

övünme **acıyla ''ben'' yerine''biz''z**iri kullanılabilir.

bizmde bir bildiğimiz var.

 

Sayfa 115 7.ve 8.metnin soruları

1.beni unutma şiirindeki şair''sevdiği''kişiye, ''bizim memleket''şiirinde ise şair ''memleketinin insanlarına''seslenmektedir.

2.bu şiirlerin yazılış **acı duyguları harekete geçirmektir.

3.'bizim memleket''şiirinde

vatan sevgisi iyimser bir şekilde , bülbül şiirnde ise kar**sar bir şekilde ele alınmıştır.

 

 

sayfa 115 11.etkinlik

*şairler içinde bulundukları ruh hallerine göre aynı duyguyu farklı yorumlarla dile getirebilirler.

 

 

sayfa 115 12.etkinlik

 

*beni unutma ve bizim memleket şiirlerindeki varlıkların yerini işaret yoluyla tutan veya varlıkları işaret yoluyla belirten sözcükler:

 

o saatler -işaret sıfatı (varlığı işaret yolula belirtiyor.)

o çılgın rüzgar-işaret sıfatı (varlığı işaret yolula belirtiyor.)

şu yollar-işaret sıfatı (varlığı işaret yolula belirtiyor.)

o iller-işaret sıfatı (varlığı işaret yolula belirtiyor.)

orada -işaret z**iri (varlığın yerini işaret yolula tutuyor.)

 

sayfa 115 13.etkinlik

-metinde geçen işaret z**irleri ve işaret sıfatları:

 

işaret sıfatları

bu tükenmez musiki

bu orman 

o alev gömleği

bu yağmur 

bu kıldan ince yağmur

bu rüzgar

bu has ekmek

 

işaret zamiri

 

orada

bunlar göz pınarları

bunlar göz yaylası

bu mu

 

sayfa 116 14.etkinlik

*bu

işaret zamiri:bu,diğerinden daha güzel.

işaret sıfatı:bu kitap daha güzel.

 

*şu

işaret zamiri:şu,benim arkadaşım.

işaret sıfatı:şu adam az önce seni sordu.

 

*o

işaret zamiri,bizim arabamız.

işaret sıfatı araba bizim.

 

*böyle

işaret zamiri:ben de böylesini görmedim.

işaret sıfatı:böyle insanlarla karşılaşınca dikkatli ol.

 

sayfa 116 15.etkinlik

 

*bu düşünceler içerisinde gecenin karanlık saatlerinde yalnız başıma yürüyordum.böyle birşey nasıl olabilirdi?bütün bu olanlar hayata olan bağlılığımı azaltmıştı.böyle şeyler demek ki herkesin başına bu şekilde gelebiliyormuş.

 

sayfa 116 16.etkinlik

*''onlarla ağlamış ,onlarla gülmüşüm__onlar(türküler)insan dışı varlığın yerini tutmuştur.

 

*o gitmek istedi.__o(çocuk)insanın yerini tutmuştur.

 

*bir şey var sanki onu soruyorum.__o (nesne)insan dışı varlığın yerini tutmuştur.

 

sayfa 117 9.metin soruları

 

1.yazar içindeki duyguları belirtmek için metni yazmıştır.

2.yazar metinde kişisel duygularını dile getirmiştir.

3.metnin teması ''sevgi''dir.metindeki sevgi temasını işlemek için cümleler bir araya getirilmiştir.

4.metinde geçen ''kimsiniz,neye''sözcükler ismin yerini soru yoluyla tutan sözcüklerdir.

 

sayfa 117 17.etkinlik

*şiirlerde ,öykü,roman ve tiyatro eserlerindeki içe dönük konuşmalarda coşku ve heyecana bağlı anlatım kullanılır.

*lirik anlatımla oluşturulmuş metinlerde dil heyecana bağlı işlevinde kullanılır.

''nihayet gönlüme baharı getiren sesiniz.

''benim ezeli melikem''gibi

 

 

sayfa 125 

inceleme

1.çanakkale destanı metnide çanakkale savaşı ve savaşa katılanlar ,savaşın önemi ve büyüklüğü vurgulanacak şekilde destansı bir anlatımla ele alınmıştır.

2.şair şiirinde çanakkale savaşına ve savaşa katılan kişilerin özelliklerine (ırkları,renkleri)değinmiş,savaşta yaşanılan olaylara olağanüstünlükler katarak destansı bir anlatımla konuyu işlemiştir.

3.verilen şiirde çanakkale savaşı destansı bir anlatımla ele alınmış ,adeta savaş sahnesi ,savaşın büyüklüğü ve dehşeti gözler önünde canlandırılmaya çalışılmıştır.

 

sayfa 125 5.etkinlik

*şiirde iş,oluş,hareket bildiren kelimelere örnekler;

''yükleniyor-diksem-sarılmış-gelmiş-veriyor-saçıyor-yırtılmasa-kustu-edecek-ettin-dedirir''gibi..

 

görülen geçmiş zaman:kuştu,döktü,dedi,çiğnetmedi,ettin,parçaladın

öğrenilen geçmiş zaman:sarılmış,uzanmış,gelmiş,durmuş

şimdiki zaman:kaynıyor,duruyor,bakıyorsun,parçalıyor,kaldı rıyor, yükleniyor

gelecek zaman:edecek,taşacaksın,çiğnetmeyecek

geniş zaman:eder,bilmem,ister,boşanır,siner,dedirir

 

dilek kipleri

istek kipi:gömelim

şart kipi lmasa,duysam,diksem,uzatsam,çatsam,bekletsem ,etse m,sarsam,öpse,baksan

gereklilik kipi:yok

emir kipi:seyret,gel,kazsın,isteme,çiğnetme

 

sayfa 125 6.etkinlik

 

metindeki fiiler 

verdi:görülen geçmiş zaman,3.tekil kişi

ilettiler:görülen geçmiş zaman,3.çoğul kişi

çöktü:görülen geçmiş zaman,3.tekil kişi

yat:emir kipi,2.tekil kişi

duydu:görülen geçmiş zaman,3.tekil kişi

geliyordu:şimdiki zmanın hikayesi,3.tekil kişi

oyalanmasın:emir kipi,3.tekil kişi

gösterelim:istek kipi,1.çoğul kişi

çıkarmayalım:istek kipi,1.çoğul kişi

*bir cümledeki yargının ,,cümleyi söyleyenin niyeti açısından kazandığı özelliğe göre kip ve kişi ekleri önem kazanır.

*okunan destansı anlatımla oluşturulmuş metinlerde daha çok haber kipleri kullanılmıştır.

 

sayfa 126 7.etkinlik

 

 

anl**larına göre fiiller

kılış fiileri(nesne alabilen fiil)

aldı-buyur etti-derim-alır-dersiniz-bas-düşürdün-ver-çevrildi-kurarlar

 

durum fiileri(nesne almayan fiil)

oturmadı-baktılar-başladı-dedi-döndü-saldıracaklar-konuştu

 

oluş fiileri(öznedeki değişimin z**anla fark edildiği fiil)

 

unut-ol-ittifak eyle

 

sayfa 127 2 ve 3.metin

1.''kanije kalesinin fethi ''metnindeki kanije kalesinin fethi konusu gerçekçi bir diile ele alınmıştır.''genç osman''metninde de bağdat'ın fethine katılan genç osman adlı bir asker konu edinilmiştir.

 

2.''kanije kalesinin fethi''metni tarihi bilgilere dayanılarak gerçekçi bir dille işlendiği için gerçekçi bir özellik kazanmıştır.''genç osman ''metni ise tarihi bir olayı destansı bir anlatımla ele aldığı için daha etkileyicidir.

 

3.''kanije kalesinin fethi''metni tarihi bir olay hakkında bilgi vermek için yazılmıştır.bu yüzden sade,gerçekçi bir anlatımı vardır.''genç osman ''metninde de tarihi bir olay anlatılmış fakat bu anlatıma yiğitçe,destansı bir anlatım katıldığı için anlatım daha etkileyici olmuştur.

 

sayfa 127 8.etkinlik 

 

isim -fiiler (-ma,-iş-mak)

olmak,çıkmak,kurmayı

 

sıfat fiilller( acak,-an-ası-dık-maz-miş)

geçtiği,işlediği,olduğu,bulunduğu,planlayan,buluna n,dediğin,gittiği

 

zarf fiiler (ıp-ince-arak-ken-madan-dıkça-maksızın-r-maz vb

çıkıp,üzereyken,geçirerek,deyip,gönderip,vazgeçip, sevk edip,ulaşmadan

 

sayfa 127 9.etkinlik

 

keskin

kökleri:kes-kin

fiilimsi eklerini almış mıdır?:yok

olumsuzluk şekilleri varmıdır?:yok

fiilimsimidir?:fiilimsi değildir.

fiilimsi ise türü nedir?:yok

 

uyku

kökleri:uyu-ku

fiilimsi eklerini almış mıdır?:yok

olumsuzluk şekilleri varmıdır?yok

fiilimsi midir:fiilimsi değildir

fiilimsi ise türü nedir?:yok

 

bilmeyerek

kökleri:bil-me

fiilimsi eklerini almış mıdır?:-erek

olumsuzluk şekilleri varmıdır?:bilme-yerek

fiilimsi midir:filimsidir

fiilimsi ise türü nedir?:zarf-fiil

 

patlamaya

kökleri atla-t

fiilimsi eklerini almış mıdır?:-ma

olumsuzluk şekilleri varmıdır? atlat-ma-maya

fiilimsi midir:fiilmsidir

fiilimsi ise türü nedir?:isim-fiil

 

sayfa 128 10.etkinlik

 

*''çanakkale destanı '' metninde kaynıyor kum gibi ,tufan gibi mahşer mahşer,öteden saikalar parçalıyor afakı,beriden zelzeleler kaldırıyor a'makı,ölüm indirmede gökler ölü püskürmede yer ,o ne müthiş tipidir:savrulur enkaz-ı beşer ....'gibi ifadelelerle savaş sahnesi ve savaşta Türk askerlerinin yaptıkları ,olağanüstü özellikler katılarak anlatılmaya çalışılmıştır.

''oğuz kağan destanında ise oğuz kağan'ın özellikleri ve yaptıkları olağanüstü özellikler (bu oğul anasının göğsünden ilk sütü içip bundan sonra içmedi.çiğ et,çorba ve şarap istedi.dile gelmeye başladı. kırk gün sonra büyüdü....vb)katılarak anlatılmıştır.

 

*bu anlatılan olağanüstü olaylar ve kişiler anlatımın da olağanüstü bir özellik kazanmasını sağl**ıştır.

 

sayfa 128 11.etkinlik

 

*destansı anlatımlar,destanlarda yer alan olağanüstü olayların ,yiğitçe ve meydan okuyan ,kahr**anlıkları anlatan havasını yansıtır.destansı anlatımlarda ,tarihte yaşanmış önemli olaylar ve kahr**anlıklar destan havası içinde anlatılır.

 

sayfa 128 12.etkinlik

 

DESTANSI ANLATIMLA OLUŞMUŞ METİNLERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ

 

---tarihi konular ve kahr**anlıklar işlenir.

---olağanüstü olaylar ve kişiler anlatılır.

---yapıp ,etmeler yani fiiller ön plandadır.sürekli hareket vardır.

---etkileyici bir özellik taşır.

---destan türünün yiğitçe havası vardır.

__________________

Şey.. Acaba fazLadan 2 kanadın varsa verebilirmisin ? Benimkileri kırdıLarda.

 

 

sayfa 130 14.etkinlik

 

ek fiil:bayılmıştı

eklendiği kelimenin türü:fiil

isimlendirme:öğrenilen geçmiş zamanın hikayesi

 

ek fiil:senedir

eklendiği kelimenin türü:isim

isimlendirme:ek fiilin geniş zamanı

 

ek fiil lursam

eklendiği kelimenin türü:fiil

isimlendirme:geniş zamanın şartı

 

ek fiil:değil midir

eklendiği kelimenin türü:isim

isimlendirme:ek fiilin geniş zamanı

 

ek fiil:kuvvetlidir

eklendiği kelimenin türü:isim

isimlendirme:ek fiilin geniş zamanı

 

 

sayfa 130 15.etkinlik

 

*yapıyorum----şimdiki z**an,1.tekil kişi

*arıyorum----şimdiki z**an,1.tekil kişi

*bayılıyorum----şimdiki z**an,1.tekil kişi

*yapıyorum---şimdiki z**an,1.tekil kişi

*böler---geniş z**an,3.tekil kişi

*dolar---geniş z**an,3.tekil kişi

 

*''alıyorum,yapıyorum,bayyılıyorum ve arıyorum ''fiilleri şimdiki z**an kipinde çekimlendikleri halde ''geniş zaman anlamı vermektedir.

 

*fiillerdeki bu anal** kayması fiilerin farklı anlam ve zamanlarda kulllanılmasına olanak sağl**ıştır

 

 

sayfa 130 anlama ve yorumlama 16.etkinlik

---leyla ile mecnun ,kerem ile aslı,ferhat ile şirin gibi halk hikayelerinin içinde hayal unsuru ve olağanüstü ögelerin yer alması hikayelerin destansı anlatıma örnek olmasını sağlar.

 

 

17.etkinlik

 

destansı anlatımın kullanıldığı edebi türler

 

roman

hikaye

tiyatro

şiir

destan

 

19.etkinlik

 

*hasta:arkadaşım çok hastaymış.----------ek fiilin öğrenilen geçmişi,3.tekil

lezzetli:yemek çok lezzetliydi.-------ek fiilin görülen geçmişi,3.tekil kişi

okuyan:gerçeği bilen okuyandır.-----ek fiilin geniş z**anı,3.tekil kişi

bahar:ya gelen baharsa.-----ek fiilin şartı,3.tekil kişi

doktor:kardeşim doktordur.----ek fiilin geniş z**anı,3.tekil kişi

 

 

 

20.etkinlik

 

*bunu ona ulaştıtırsan çok memnun olurum.(geniş z**an -1.tekil şahıs)

*onu uyarmasaydınız ,aşağıya düşmüştü.(öğrenilen geçmiş z**anın hikayesi-3.tekil şahıs)

*lütfen buraya park etmesin(emir kipi-3.tekil şahıs)

*sınavı kazanmak için daha çok çalışmalısın(gereklilik kipi-2.tekil şahıs)

 

21.etkinlik

 

*kırmızı kaplı kitap benim.

*bugün hava çok güzel.

*bu öğrenci çok çalışkan.

 

 

sayfa 132 ölçme ve değerlendirme

 

1.*bir fiile -en,-esi,-mez,-er,-dik,-ecek,-miş ekleri getirilerek sıfat-fiiller türetilir.

*bir fiile -iş,-me,-mekekleri getirilerek isim-fiiller türetilir.

*bir fiile -ip,erek,ince,dikçe,eli,ken,meden,diğinde ,meksizin,cesine,e,ir,mez,esiye ekleri getirilerek zarf fiiller türetilir.

 

2.y,y,,d

3.b

4.b

5.d

6.b

7.b

8.*olağanüstü olaylar ve kişiler anlatılır.

*destan tütünün yiğitçe havası vardır.

*sürekli harket vardır.

*etkileyici bir özellik taşır.

*yapıp etmeler yani fiiler ön plandadır.

 

 

9.iki görevi vardır.

1.isimlerin ve isim soylu sözcüklerin sonuna gelerek onları yüklem yapar.

 

o,çok iyi bir insandı.

bana bunları anlatan sendin.

 

2.basit zamanlı fiileirn sonuna gelerek bu fiilleri birleşik zamanlı fiile dönüştürür.

 

yarın bize geliyormuş.

ne z**andır bu kitabı okuyorum.

 

sayfa 133 

1.toplum düzeni belli kurallarla sağlanmıştır.insanlar toplum içerisinde kanunlarla belirlenmiş kurallara ,örf ve adetlere göre hareket eder.

2.alıcıyı belli bir alana kanalize etmek ,yönlendirmek ve telkin etmek **acıyla emredici ifadeler kullanılır.

3.''dur,sus,kalk''gibi emredici ifadeler söylenen eylemleri gerçekleştirmeye zorlayan ifadeleridir.

4.trafik levhaları ,trafikte uyulması gereken kuralları bildirir.

 

1.ETKİNLİK

Kanunun hükmü ve **irin emri 

Madde 24 - (1) Kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez. 

(2) Yetkili bir merciden verilip, yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan bir emri uygulayan sorumlu olmaz. 

(3) Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez. Aksi takdirde yerine getiren ile emri veren sorumlu olur. 

(4) Emrin, hukuka uygunluğunun denetlenmesinin kanun tarafından engellendiği hâllerde, yerine getirilmesinden emri veren sorumlu olur. 

Meşru savunma ve zorunluluk hâli 

Madde 25 - (1) Gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez. 

(2) Gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakka yönelik olup, bilerek neden olmadığı ve başka suretle korunmak olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya başkasını kurtarmak zorunluluğu ile ve tehlikenin ağırlığı ile konu ve kullanılan vasıta arasında orantı bulunmak koşulu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.

 

 

SAYFA 134

1.��şeyh edebali�nin vasiyeti��nde şeyh Edebali, osman gaziye neleri yapıp neleri yapm**ası gerektiğinin öğüt niteliğinde söylediği için emredici anlatım kullanılmıştır.

 

2.metinde dil ��alıcıyı harekete geçirme işlevi��nde kullanılmıştır. sabretmesini bil,üç kişiye acı,açık sözlü ol��gibi ifadeler buna örnektir.

 

3.gönderici ......... ileti....... kanal ....... alıcı 

(şeyh edebali ) ( öğütleri) ( söz ) (osman gazi)

 

 

bağlam

(vasiyet) 

 

*metindeki, ileti değeri taşıyan cümleler :

-artık beysin

-uysallık ,gönül almak ,katlanmak ,hoş görmek ,adalet,bağışl**ak sana...

-sabretmesini bil.

-şunu da unutma:insanı yaşat ki devlet yaşasın.

-ananı ,atanı say!

-açık sözlü ol!her sözü üstüne alma!

-gördüğünü görme! bildiğini bilme!

-sevildiğin yere sık gidip gelme!

-cahil arasında alime ,zenginken fakir düşene ve hatırlı iken itibarını kaybedene acı .

-yüksekte yer tutanların ,aşağıdakiler kadar emniyette olmadığını unutma.

-haklıysan mücadeleden korkma!

 

2.ETKİNLİK

 

*yukarıda verilen emir,öneri ve telkin mahiyetindeki ifadelerin metinde kullanılması metnin emredici bir anlatım özelliği kazanmasını sağl**ıştır.

 

 

SAYFA 135 

 

1.emredici anlatımların öğretici ve açıklayıcı yönleri de vardır.verilen metinlerin de öğretici ve açıklayıcı yönleri vardır.

 

2.metinlerdeki ifadeler geniş z**an bildirecek şekilde verilmiştir.bu ifadeler kanun ve kuralların her z**an geçerli olacağı anl**ını vermektedir.

 

 

sayfa 136

 

3.etkinlik 

*şeyh edebalinin vasiyeti:şeyh edebalinin osman gaziye verdiği öğütler bildirilmiştir.osman gazi nezdinde bütün okuyucuların metinde verilen öğütleri bilmesi ve uygul**ası için yazılmıştır. 

 

1982 anayasası :türkiye cumhuriyetinin kanunlarını bildirmek **acıyla yazılmıştır.

öss kılavuzu:öss'ye giren adayların uymaları gereken kuralları bildirmek **acıyla yazılmıştır.

 

4.etkinlik

 

*şeyh edebalinin vasiyeti metninde ikinci tekil şahıs z**iri ve ikinci tekil şahıs iyelik ,ikinci tekil şahıs bildirme ekleri sıkça kullanılır.bu eklerin sıkça kullanılması anlatımın emredici bir özellik kazanmasında etkili olmuştur.

 

*''1982 anayasası ''metninde üçüncü tekil şahıs z**iri ve geniş z**anı kipi sıkça kullanılmıştır.bu eklerin sıkça kullanılması anlatıma her z**an geçerli olan bir emredicilik anl**ı katmıştır.

 

*öss kılavuzu metnindede ikinci çoğul z**iri ve emir kipi sıkça kullanıldığı için anlatıma emredici bir özellik katmıştır.

5.etkinlik

 

 

değiştirilemez-----geniş zaman(olumsuz)------telkin

teklif edilemez -----geniş zaman(olumsuz)------telkin

tanınamaz-----geniş zam*an(olumsuz)------telkin

olamaz-----geniş zaman(olumsuz)------telkin

yapılamaz-----geniş zaman(olumsuz)------telkin

devredilemez-----geniş zaman(olumsuz)------telkin

dokunulamaz-----geniş zaman(olumsuz)------telkin

kullanılamazlar-----genişzaman(olumsuz)------telkin

tabi tutulamaz-----geniş zamanolumsuz)------telkin

başlaya bilirsiniz-----geniş zaman--------telkin

unutmayınız-----emir kipi-------emir

kullanmayınız-----emir kipi-------emir

buruşturmayınız-----emir kipi-------emir

koymayınız-----emir kipi-------emir

katlamayınız-----emir kipi-------emir

taşırmayınız-----emir kipi-------emir

bırakınız-----emir kipi-------emir

sayılacaktır------gelecek zaman------telkin

düşülecek------gelecek zaman------telkin

olacaktır------gelecek zaman------telkin

 

*cümlelerin emir,öneri veye telkin anl**ı taşıması fiililerin çekimlendiği kiplerle ilgilidir.

 

6.etkinlik

 

emredici anlatımın özellikleri

 

*emredici anlatımda emir,telkin ve öneri anl**ı taşıyan ifadelere yer verilir.

 

*emredici anlatımın uyulması beklenen bir bir üslubu vardır.

 

*cümlelerde fiililer hakimdir.

 

*emredici anlatımın öğretici ve açıklayıcı yönleri vardır.

 

*emredici anlatımda dil alıcıyı harekete geçirme işlevinde kullanılır.

 

sayfa 137

 

7.etkinlik

 

*kafasına koy-.... .....anl**ca kaynaşmış birleşik fiil

*kaleme al-.........anl**ca kaynaşmış birleşik fiil

*gözüne gir- ....... anl**ca kaynaşmış birleşik fiil

*hareket et -...........yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil

*mutlu ol-............yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil

*memnun ol-.........yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil

*hissetmek-........yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil

*bileme-......kurallı birleşik fiil

*söyleyiver-.....kurallı birleşik fiil

*öleyaz-....... kurallı birleşik fiil

*verebil-.......kurallı birleşik fiil

*yapadur-....kurallı birleşik fiil

*koşuver-.......kurallı birleşik fiil

*bakakal-.......kurallı birleşik fiil

 

 

sayfa 138

 

8.etkinlik

 

*yazabildi----yeterlilik

*koşuver-----tezlik

*gidedur------süreklilik

*düşeyazdı------yaklaşma

 

10.etkinlik

 

*davranmalıdırlar.

bulundurulamaz

yapılamaz

bulunulamaz

verilemez

yakalanamaz

tutuklanamaz

sürgün edilemez

suçsuz sayılır

suçlu sayılamaz

yoksun bırakılamaz

olmalıdır

özendirmeli

geliştirmelidir

 

*metinde geçen bu fiillerle insanların yapması veya yapmaması gerekenler bildirilmiştir.altı çizili olan fiiller edilgen çatılı fiillerdir.yani fiiilin bildirdiği yargıyı yapan belli değildir.

 

 

 

sayfa 139

 

4.metin

 

fiil---------------------------fiil çatısı

gerekiyordu(korum**) ------etken

yaptım----------------------etken

gerdim-----------------------etken

yatmıyordum---------------etken

yatıyordum----------------etken

veriyordu------------------etken

 

 

5.metin

 

fiil---------------------------fiil çatısı

gerekiyordu(korunması)-------edilgen

yapıldı-----------------------edilgen

gerildi----------------edilgen

yatılmıyordu-------------edilgen

yatılıyordu---------------edilgen

veriliyordu----------------edilgen 

 

13.etkinlik

fiiller fiil kim tarafından işten etkilenen

1.dolansın o(yiğitler) fiili yapan kişi

2.görüneyim ben fiili yapan kişi

3.bürüneyim ben fiili yapan kişi

14.etkinlik

göründü=yüklem dönüşlü

görünüyorlar=yüklem dönüşlü

yenir=yüklem edilgen

kuşkulanmıştı=yüklem dönüşlü

inilir=yüklem etken

boşluk doldur ma 1. dönüşlü 2.edilgen

15.etkinlik

kapıştılar=karşılıklı

atışır=karşılıklı

ötüşür=beraber

ağlaşalım=beraber

paylaşalım=karşılıklı

dövüşürüm=karşılıklı

görüşelim=karşılıklı

kucaklaştılar=karşılıklı

ağlaştılar=beraber

16.etkinlik

**arkadaşlarla sinemaya gittik.

**pazar günü balığa çıkacağız.

17.etkinlik

sosyal hayatı düzenleyen kanun ve kurallaremredici anlatımla dile getirilerek bu kanun ve kurallara uyulması gerektiğidüşüncesi telkin edililr.trafik kuralları bazı eşyaların kullanma klavuzları ilaç prospektüsleri bunlara örnektir

18 etkinlik

**haliçte gemiler duradursun ne var.

**ateşler yakılsın mum dikilsin mızraklara

19.etkinlik

fiillerdeki dır vr t ekleri fiillerin çatısını geçişsizken geçişli hale getirmişti anlam olarak da fiilin bildirdiği işi özne kendi yaparken fiil dır ve t eklerini aldıktan sonra işi başkasına yaptırma anlamı kazanmıştır.

20.etkinlik

oldurgan yapan ekler=r,t,dır

ettirgen yapan ekler=r,t,dır

21.etkinlik

yaz-=ettirgen=öğrencilere şiiri yazdırdım

bil-=ettigen=baan haberi bildirdiler

çöz-=ettirgen=ayakkabısının bağlarını çözdürdü

gör-=ettirgem=kuşu bana gördürdü

piş- pişir- biraz yemek pişirdi

iç- içir- çocuğa çorbayı içirdi

yürü- yürüt- arabayı ben yürüttüm

gez- gezdir- köpeği gezdiriyordum

gül- güldür- bütün sınıfları fıkralarıyla güldürdü

 

Sayfa 144

23. Etkinlik

Virgül:Ben virgülüm.Birbiri ardınca sıralanan eş görevli sözcük ve sözcük gruplarının arasına konarım.Beni görünce �durakla�.

Ünlem:Ben ünlem işaretiyim.Sevinç,korku,acıma,şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konarım.Beni görünce �şaşır,heyecanlan,bağır��.

Soru işareti:Ben soru işaretiyim.Soru bildiren cümle ve sözlerin sonuna konarım.Beni görünce �cevapla�.

25. Etkinlik

oyala � Akşam arkadaşta biraz oyalandım.

sev � Senden haber alınca çok sevindim.

gör � Yaşlı adam halinden memnun görünüyordu.

ara � Odanın içinde aranıyordu.

dola � Köpekler parkta dolanıyordu.

26. Etkinlik

süsle � Sınıfımızı süsledik./Etken

Bütün sokaklar süslenmiş./Edilgen

Oya,aynanın karşısında süsleniyor./Dönüşlü

bak � Akşam parkta sana baktım./Etken

Bütün odalara bakıldı./Edilgen

Onu görebilmek için sağa sola bakındı./Dönüşlü

 

SAYFA 145

28.etkinlik

etken =) çocuk kapıyı açtı

edilgen =) pencere açıldı

Dönüşlü =) sabunlandım durulandım vs.

İşteş =) savaşmak ağlaşmak gülüşmek güreşmel

Geçişli=)dövdü kırdı sevdi

Geçişsiz =) dinlendirmişti korkmuştu

oldurgan =) Dinlendirdi korkuttu

Ettirgen=)yoldurmuş

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

1. boşluk =) emir öğüt telkin

2.boşluk =) açıklayıcı öğretici

2.SORU=)

birincisi doğru ikincisi yanlış..

3.soru =) C

4.SORU=)E

5.SORU=)A

6.SORU=)B

7.SORU=)B

8.SORU=)D

9.SORU=)D

10.sınıf, dil, ve, anlatım, kitabı, soru, ve, etkinliklerinin, cevapları, ölçme, ve, değerlendirme, nin, cevapları

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

   
Custom Search
   
   

Giriş Yap  

   
   

Tüm hakları saklıdır. Site Adı Açıkca  belirtilerek , ve yazıya link verilerek bir bölümünden alıntı yapılabilir. Yazının izinsiz tamamen kopyalanması durumunda hukuki işlem yapılacaktır. Detaylı Bilgi için Kullanım ve Gizlilik Sözleşmesine Bakınız.Telif Hakkı olan mataryel bildirliği an yayından kaldırılacaktır.

 

Copyright © 2012 http://www.calismakitabim.com/

© calismakitabim.com